Achtergrond: De Luchtoorlog

Bovenstaande kaart laat duidelijk de strategische ligging zien van Nederland voor zowel de Duitsers als de Geallieerden. Om de doelen in het Ruhrgebiet en Noord Duitsland aan te vallen moesten de geallieerden in de meeste gevallen door het Nederlandse luchtruim vliegen. Vrij snel na de capitulatie van Nederland op 15 mei begon de Duitse bezetter met het overbrengen van Luftwaffe eenheden naar Nederlandse vliegvelden en werd een verfijnd netwerk van Radar en Luchtafweer geïnstalleerd. Dag en nachteenheden van de Luftwaffe voerden met succes aanvallen uit op de grote formaties geallieerde bommenwerpers die overdag en s’ nachts naar Duitsland vlogen en weer terug. In de zomer van 1942 mengden ook de Amerikanen zich in de luchtoorlog maar het zou nog tot 1943 duren voordat de Geallieerden de Strategische bombardementen intensiveerden. Van maart tot juli 1943 begonnen de geallieerden aan “the Battle of the Ruhr” waarbij strategische doelen in het Ruhrgebiet werden aangevallen. Dit ging gepaard met grote verliezen wat duidelijk wordt als men de datums bekijkt van de zes vliegtuigen die in Giessenlanden neerkwamen, vier van de zes vliegtuigen stortten in juni en juli 1943 neer, allen bommenwerpers.

Duitse kaart met Radar stations en vliegvelden in Nederland

In het rivierengebied was een belangrijke rol weggelegd voor het Radar station “Gorilla” bij Schoonrewoerd ( Op de kaart hierboven zichtbaar in het midden) Hier werden de formaties geallieerde bommenwerpers met de Würzburg radar opgepikt en werden Duitse dag en nachtjagers naar de formaties gedirigeerd. Op de foto van de Halifax die bij Giessenburg is neergestort poseert Luftwaffe personeel voor het wrak. Het is zeer goed mogelijk dat dit personeel is van het radarstation bij Schoonrewoerd die hun trofee wilden bekijken. Overigens was de commandant van dit radar station, Oberleutnant Klaus Degler en een fervent Nazi, later betrokken bij de moord op 14 burgers uit Wamel. Hoewel dit gebeuren losstaat van het Monument en de geschiedenis van de zes vliegtuigen meende ik toch onderstaand citaat te moeten plaatsen uit het onderzoeks rapport van de Politie uit 2007. Deze Klaus Degler is overigens nooit gearresteerd en berecht.

 

“Na enige tijd had deze getuige gezien dat allen door de coupure gingen en voor de walmuur halt hielden. Eén der Duitsers, vermoedelijk een officier, ging voor de 14 burgers staan en zei: “Sie haben geschossen”. De burgers ontkenden, maar hij nam zijn machinepistool dat voor zijn lichaam hing en schoot alle 14 burgers dood. Toen allen op de grond lagen, schopte hij nog tegen de lichamen/lijken en “maaide” hij nogmaals over de lichamen/lijken, waarbij hij zei “Diese Leute schiessen nicht wieder”. Getuige had een en ander gezien door een spleet in een vensterluik van zijn woning, vlakbij de executieplaats”

 

Volgens deze getuige droeg de officier een camouflagemantel en was hij ongeveer 35 à 40 jaar oud.

Het volledige rapport is hier te bekijken en een aanrader.

.

 

Würzburg Riese Radar

Overblijfsel van de radar bij Schoonrewoerd

1943 was het keerpunt in de luchtoorlog, geallieerde jachtvliegtuigen kregen de beschikking over externe brandstof tanks en konden de formaties bommenwerpers tot in Duitsland toe begeleiden en beschermen tegen Duitse jagers. De twee jachtvliegtuigen die in Giessenlanden neerkwamen hadden deze taak. De Duitse oorlogsindustrie en steden werden systematisch verwoest. Duitse vliegvelden in Nederland en Belgie werden herhaaldelijk aangevallen en verwoest en de rol van de Luftwaffe werd steeds minder waardoor geallieerde vliegtuigen vrijwel vrij spel kregen.

Overzicht van de evolutie van het bereik van geallieerde escorte jagers in 1943.

1943 bleek dus een veel bewogen en beslissend jaar voor de luchtoorlog en voor de dorpskernen in de gemeente Giessenlanden. Deze zes vliegtuigen en hun bemanningen hebben een onuitwisbare indruk achtergelaten op de bevolking